Blog
Categoriën
© Tirol Werbung / Rodler Ilvy
Eten & drinken
© Tirol Werbung / Hörterer Lisa
Bedrijven & Fabrikanten
© Bert Heinzelmeier
Mensen
© Tirol Werbung / Schreyer David
Architectuur
© Tirol Werbung / Aichner Bernhard
Cultuur
© Tirol Werbung / Moore Casey
Attracties
© Tirol Werbung / Haindl Ramon
Wellness
© Tirol Werbung / Webhofer Mario
Natuur
© Tirol Werbung / Herbig Hans
Familie
© Tirol Werbung / Schwarz Jens
Andere
© Tirol Werbung / Neusser Peter
Sport

„Vroeger was niet alles beter, maar wel anders“ – Gesprek met een ervaren berggids

Bijgewerkt op 22.03.2021 in Mensen

Horst Fankhauser 
Horst Fankhauser

Vroeger was niet alles beter, maar veel was wel anders. Vooral in de bergen. Er werd niet zo veel gesproken over duurzaamheid als tegenwoordig, maar er werd wel op die manier geleefd. Soms bewust, soms onbewust of gewoon omdat er niets anders was dan natuurlijke materialen voor kleding, uitrusting en verpakkingen. Wat kunnen we leren van toen? Een zoektocht naar "kleine voetafdrukken" in de bergen met een zeer ervaren berggids.
Zo gaat het daar boven op de berg.

Kniebroek, kniekousen, leren laarzen, flanellen hemd: Horst Fankhauser ligt in het gras, naast hem een ​​touw gemaakt van hennep. De foto herinnert aan foto’s uit sportcatalogi in de rubriek „Vintage Trend“. Deze foto echter werde bij het begin van de jaren zestig gemaakt. Toen Horst 9 was, maakte hij zijn eerste bergtocht met zijn vader. Hierna zouden er nog veel volgen: hij ondernam expedities naar de Himalaya, de Andes, naar tal van andere berggebieden overal de wereld – en natuurlijk thuis in Tirol ontdekte hij bijna elke berg.

Horst Fankhauser vandaag de dag…Horst Fankhauser vandaag de dag…

…en vroeger.…en vroeger.

Wij zijn in de materiaalruimte van de 75-jarige berggids, de nog steeds actieve klimmer uit Neustift in Stubaital. Te midden van kleurrijke aluminium karabijnhaken, cruciale hulpmiddelen van de nieuwste generatie, haalt Fankhauser een paar schatten-uit-het-verleden te voorschijn. Grote, zware, ijzeren karabijnhaken, zonder schroef of schuifvergrendeling en met een eenvoudig vouwmechanisme. „Toen halve-mastworp-karabijnhaken uit aluminium op de markt kwamen – dit zijn haken met een brede, peervormige voorkant – hebben we die meteen gekocht en de ijzeren weggegooid,“ zegt hij. De aanschaf van nieuw klimtuig, daarvan houdt Fankhauser zeer. “Wij gebruikten alles zolang het nog goed werkte. Iets werd pas weggegooid, als er iets echt kapot was of als er iets revolutionair nieuws op de markt kwam.” Naast de aluminium karabijnhaken waren dit vooral de synthetische touwen, die de zware, meestal 12 millimeter dikke en, als ze bevroren waren, stijve touwen van hennep vervingen. „En de 12-punts stijgijzers,“ lacht Fankhauser en laat zien wat de voorgangers waren: stijgijzers uit massief ijzer met een lederen sluiting. Fankhauser had dit nieuwe type bindingen uit leder overigens zelf bedacht en had deze voor zijn beklimming van de Manaslu (8.156m) in 1972 samen met de Stubaier Werkzeugsindustrie ontwikkeld. Tegenwoordig gaat het er vaak niet om welke uitrusting zinvol is. Iedereen wil het nieuwste‘, zegt Fankhauser. Ruim 30 jaar, tot 2004, exploiteerde hij een Alpenverenigingshut in het Stubaital. Een flink aantal wandelaars arriveerde op 2.147 meter met volledige alpenuitrusting. „Alsof ze nog 6.000 meter te gaan hadden.“ Als Fankhauser over uitrusting praat, klinkt het wel als een pleidooi voor verstand en terughoudendheid.

 

De Zahnzacker-stijgijzers vertellen een bijzonder verhaal.De Zahnzacker-stijgijzers vertellen een bijzonder verhaal.

Ze werden op maat gemaakt voor Fankhauser…Ze werden op maat gemaakt voor Fankhauser…

… met deze stijgijzers beklom hij de Manaslu in 1972.… met deze stijgijzers beklom hij de Manaslu in 1972.

Inspiratie voor verhalen

Een kijkje in het fotoarchief van Fankhauser toont de berggids in een broek, hemd en trui van schapenwol, en in gebreide wollen kousen – van de mama. Zo ging je dus vroeger de bergen in. Lokale producten. „Om eerlijk te zijn: de knickerbocker was toendertijd zeer trendy“, zegt Fankhauser. Materialen zoals Gore-Tex en Hyvent-coatings, die enerzijds heel functioneel zijn, maar niet- of met veel moeite en energie kunnen worden gerecycled, bestonden nog niet. „Kledij moest vooral functioneel zijn“, zegt Fankhauser. Schapenwol is een materiaal dat ademt. Het droogt veel sneller dan katoen en ruikt minder dan synthetisch materiaal. Als het te warm werd, duwde je de sokken gewoon naar je enkels. Aan je handen kwamen wollen wanten, om te isoleren, en soms werd er gecombineer met een tweede handschoen uit zeilstof. En of je nu op een bospad, een puinhelling of een klimroute met de hoogste moeilijkheidsgraad bezig was, je droeg altijd dezelfde lederen schoenen.

Nee, Fankhauser is niet nostalgisch. De ontwikkeling van de uitrusting in de afgelopen decennia evaart hij als zeer positief. Zou hij weer de berg op gaan met zijn oude schoenen, de ijzeren karabijnen of de zware pickel van ijzer en hout – zoals toen? „Ja, natuurlijk!“

Zo ging men vroeger de bergen in.Zo ging men vroeger de bergen in.

Gletsjerbrillen, kniebroeken, leren laarzen – de outfits van vroeger noem je nu vintage.Gletsjerbrillen, kniebroeken, leren laarzen – de outfits van vroeger noem je nu vintage.

Minder afval en carsharing 1.0

Enkele decennia begeleidde Fankhauser, die in 1966 berggids werd, allehande groepen naar één of andre bergtop en terug. Ziet hij veranderingen wat betreft de mensheid op zich ? „Ik zie vooral veel goede dingen“, zegt Fankhauser. “Vroeger verzamelden we elke zomer verschillende keren het afval rond onze berghut. Tegenwoordig is dat nauwelijks meer nodig.” In al die jaren als huteigenaar heeft hij veel beleefd. De meeste wandelaars gooiden hun afval in de  juiste afvalcontainers, maar dan hadden wij nog het werk en de kosten om het afval naar het dal te brengen en weg te gooien. Dus hebben we de contianers verwijderd. ”Het resultaat?“ Mensen namen hun afval weer terug mee naar het dal“, zegt Fankhauser.

Net zoals de klassieke wollen kleding al jaren geleden ten onrechte is vergeten, was de reis op zich vroeger, vaak uit nood, duurzamer dan nu. Niet iedereen had een auto, dus planden ze hun reizen nauwkeuriger en carpoolden ze zo vaka het kon. Een groep bergbeklimmers begint zijn expiditie niet bij de voet van de berg. „We reisden ook vaak met de trein omdat het gemakkelijker was“, zegt Fankhauser. In plaats van dagtochten of korte weekendtrips werden langere tochten gepland en werd een goed vertrekpunt gezocht. “We verbleven vaak een week in een hut en starten onze wandelingen en rondleidingen daar. Toen keken we niet hoe morgen het weer in Italië was om dan snel door te reizen.”

Zich door het indrukwekkend archief klikken.Zich door het indrukwekkend archief klikken.

Worstbrood in krantenpapier – dubbele recycling

In plaats van powerbars en energiedranken pakte Fankhauser een kaas- of worstbrood in voor zijn tochten. Natuurlijk zonder plastiek. „We stopten het gewoon in papier. Krantenpapier, boterpapier, wat zoal rondslingerde. En toen je na een snelle hap even dringend „moest“, dan kon je dat papier weer hergebruiken om te poesten,”, lacht hij. „Dat is pas echt recyclen!“

De vraag of plastiek, aluminium of glazen flessen de beste keuze zijn, is aan Frankhauser niet besteed. Water maakt geen deel uit van zijn bagage. Nooit. Bergbeekjes, sneeuw, gletsjermeren – wat je onderweg tegenkomt, wordt gedronken. Als je mond te droog wordt en er niets te drinken is, zegt Fankhauser, is er een eenvoudige methode: zoek een steentje, stop het in je mond en zuig er op. „Dan vormt zich weer speeksel en is jouw mond niet langer droog.“ Soms nam hij dan toch een drinkfles mee in de berg – in plaats van plastiek gebruikte hij een dunne aluminium fles met een vilten dop. Fankhauser laat een foto van de oude fles zien. Het was van zijn grootouders, alleen zat er zelden water in. In plaats daarvan gesuikerde rode wijn verdund met water.

Ook het eten wat geserveerd wordt in de berghutten, was vroeger anders. Fankhauser heeft hier gemengde gevoelens over. „Er hoeft niet een menu met dertig gerechten in iedere hut te zijn.“ Een hut kan ook op een andere manier met de tijd meegaan. Fankhauser heeft een duidelijke mening: het kan ook minder ingewikkeld. Eén vleesgerecht, een gerecht voor vegetariërs, misschien nog een paar kleine gerechtjes zoals een soep of een lekke brood met kaas of spek volstaat. Op deze manier is het makkelijker om de inkopen te plannen en het afval van de berg te krijgen. Ook het energieverbruik in de berghutten moet anders, volgens Fankhauser. Waar het zinvol is, zou meer gebruik gemaakt kunnen worden van waterkracht.

Materialen, techniek, mode – er is de laatste decennia veel veranderd. Eén ding is echter steeds hetzelfde gebleven: Horst Fankhauser gaat nog steeds graag naar de bergen. Zowel om er te wandelen als om te klimmen, zowel ’s zomers als ’s winters. Intussen met synthetisch touw en karabijnhaken uitaluminium. En hij neemt nog steeds geen water mee.

Fankhauser kijkt met plezier terug op vroeger.Fankhauser kijkt met plezier terug op vroeger.

Wat we graag bijbehouden uit vroegere tijden…

  • Ga niet met elke uitrusting- en outdoortrend mee. Koop nieuwe kledij en materiaal als dat nodig is, of iets nieuws op de markt komt, waardoor tochten makkelijker zijn.
  • Gebruik natuurlijke materialen voor kledij, zoals wol.
  • Niet iedereen hoeft met de eigen auto aan te reizen – ga carpoolen of reis, als het kan, met het openbare vervoer.
  • Natuurbehoud betekent niet, dat je je afval meeneemt naar huis. Zorg er ook voor dat je regionale gerechten in hutten bestelt.
  • Gebruik oud papier in plaats van zakjes uit plastiek om je sandwich in te pakken. Een duurzaam alternatief voor verpakkingen uit Tirol zijn overiens bijenwasdoekjes.

Fotos: Matthias Ziegler en Horst Fankhauser

Alexander Zimmermann is zo vaak als hij kan in de bergen, meestal op wandel- of klimschoenen. Ook in de winter komt hij graag, dan op ski- of langlaufschoenen. Als journalist en strateeg pendelt hij tussen München, Tirol, Hamburg en Heidelberg.

1 reactie beschikbaar
Schrijf een reactie

Verder blijven lezen

Omhoog
Is je mailbox ook aan vakantie toe?

Abonneer je dan hier op onze newsletter met exclusieve vakantietips uit Tirol.